De rol van de vertrouwenspersoon is de afgelopen jaren in rap tempo veranderd. Waar deze functie ooit werd gezien als een ‘nice to have’, zien we nu een duidelijke maatschappelijke en organisatorische verschuiving: de vertrouwenspersoon, en met name de externe variant, ontwikkelt zich tot een essentieel onderdeel van goed werkgeverschap en een veilige werkcultuur.
Wat beweegt er precies in de maatschappij? En waarom staat de externe vertrouwenspersoon juist nu zo sterk in de belangstelling?
Van vrijblijvend naar structureel beleid
Een van de meest zichtbare ontwikkelingen is de beweging richting verplichtstelling. In Nederland ligt een wetsvoorstel tot wijziging van de Arbowet, waarin wordt opgenomen dat organisaties met tien of meer medewerkers verplicht worden om een vertrouwenspersoon aan te stellen (Tweede Kamer, wetsvoorstel 35592). Deze ontwikkeling onderstreept dat sociale veiligheid niet langer vrijblijvend is, maar een structureel onderdeel wordt van organisatiebeleid. 1
Ook overheidsinformatie bevestigt deze richting: werkgevers worden geacht actief beleid te voeren op het gebied van sociale veiligheid en ongewenst gedrag. 2
Wat bekent de nieuwe verplichting in 2026 voor de vertrouwenspersoon en gedragscodes?
De opkomst van de externe vertrouwenspersoon
Parallel aan deze ontwikkeling groeit de vraag naar externe vertrouwenspersonen. Hoewel organisaties vrij zijn om deze rol intern of extern te beleggen, blijkt uit praktijkervaring en HR-publicaties dat externe vertrouwenspersonen vaak als onafhankelijker en laagdrempeliger worden ervaren. 3,4
Met name in situaties waarin hiërarchische verhoudingen een rol spelen, biedt een externe vertrouwenspersoon een belangrijke meerwaarde. Medewerkers voelen zich sneller vrij om gevoelige kwesties te bespreken wanneer er sprake is van afstand en neutraliteit.
Sociale veiligheid als maatschappelijk thema
De groeiende aandacht voor sociale veiligheid vormt een belangrijke drijfveer achter deze ontwikkelingen. Onderwerpen zoals pesten, discriminatie, seksuele intimidatie en werkdruk vallen onder de noemer psychosociale arbeidsbelasting (PSA), waarvoor werkgevers volgens de Arbowet verplicht zijn beleid te voeren. 3
De vertrouwenspersoon wordt binnen dit kader expliciet genoemd als instrument om medewerkers te ondersteunen en ongewenst gedrag bespreekbaar te maken.
De rol van de vertrouwenspersoon: van reactief naar preventief
De rol van de vertrouwenspersoon ontwikkelt zich bovendien inhoudelijk. Waar de functie voorheen vooral werd ingezet bij incidenten, verschuift de focus steeds meer naar preventie, signalering en advisering.
Volgens informatie van onder andere Ondernemersplein en beroepsorganisaties ondersteunt de vertrouwenspersoon niet alleen bij individuele meldingen, maar levert deze ook input voor organisatiebeleid en cultuurontwikkeling. 2
Daarmee wordt de rol van de vertrouwenspersoon breder en strategischer: niet alleen gericht op het oplossen van problemen, maar juist op het voorkomen ervan.
Professionalisering en verantwoordelijkheid
Met de toenemende aandacht groeit ook de professionalisering van het vak. Organisaties stellen hogere eisen aan deskundigheid, onafhankelijkheid en positionering van de vertrouwenspersoon. Tegelijkertijd neemt de externe druk toe: zowel vanuit wetgeving als vanuit maatschappelijke verwachtingen.
Organisaties die sociale veiligheid onvoldoende borgen, lopen risico’s op het gebied van reputatie, verzuim en arbeidsconflicten. De vertrouwenspersoon wordt daarmee steeds meer onderdeel van goed werkgeverschap én risicobeheersing.
Lees ook: Een externe vertrouwenspersoon: een bedreiging of ondersteuning?
Conclusie: een blijvende ontwikkeling
De beweging rondom de externe vertrouwenspersoon is geen tijdelijke trend, maar een structurele verandering. Sociale veiligheid is definitief een kernonderdeel geworden van organisaties, en de rol van de vertrouwenspersoon is daarin cruciaal.
De vraag is dan ook niet langer óf een organisatie hiermee aan de slag moet, maar hoe zij dit op een zorgvuldige, onafhankelijke en duurzame manier inricht.
De externe vertrouwenspersoon biedt daarbij voor veel organisaties een logisch en toekomstbestendig antwoord.
Wat biedt de vertrouwenspersoon van Zorg Assist Management (ZAM)
De vertrouwenspersoon van ZAM biedt medewerkers een laagdrempelig en onafhankelijk aanspreekpunt bij ongewenst gedrag, pesten, discriminatie, grensoverschrijdende situaties of integriteitskwestie. Medewerkers kunnen in vertrouwen hun verhaal kwijt, krijgen hulp bij het ordenen van wat er is gebeurd en worden ondersteund in mogelijke vervolgstappen.
Wil je meer weten over de rol van een vertrouwenspersoon? Of wil je jouw personeel toegang geven tot een onafhankelijke externe vertrouwenspersoon? Neem gerust contact op.
Wij zijn Zorg Assist Management en ondersteunen zorg- & welzijnsorganisaties bij: aanbesteden, kwaliteit, IGJ inspectierapporten, beleid & strategie, detacheren op management niveau, zorg-administratie & indiceren, externe vertrouwenspersonen en bij het vinden & aanvragen van subsidies. Nieuwsgierig naar ons? Bel of mail ons en wij maken graag een vrijblijvende afspraak, om wederzijds te bespreken wat wij voor elkaar kunnen betekenen: 085 444 4970 / info@zam.nu
“Deze blog over de rol van de vertrouwenspersoon is gebaseerd op actuele ontwikkelingen rondom de Arbowet, wetsvoorstellen omtrent de verplichtstelling van de vertrouwenspersoon en informatie van o.a. Arboportaal en overheidsbronnen.”
Bronnen:
1: Tweede Kamer der Staten-Generaal. (z.d.). Wetsvoorstel 35592: Verplichte vertrouwenspersoon. Geraadpleegd op 11 april 2026 van https://www.tweedekamer.nl
2: Rijksoverheid. (z.d.). Ontwikkelingen rondom sociale veiligheid en arbeidsomstandigheden. Geraadpleegd op 11 april 2026 van https://ondernemersplein.overheid.nl
3: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (z.d.). Vertrouwenspersoon en psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Arboportaal. Geraadpleegd op 11 april 2026 van https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/ondersteuning-bij-arbowet/vertrouwenspersoon
4: HR5. (2026). Een vertrouwenspersoon wordt verplicht voor werkgevers: wat betekent dit voor jou organisatie? Geraadpleegd op 11 april 2026 van https://www.hr5.nl
